Hinggil sa MRT/LRT fare hike

Posted: January 24, 2011 in Economy
Tags: , , ,

Inilabas ng Bagong Alyansang Makabayan (BAYAN)

Enero 20, 2011

Enero 11, 2011 nang inanunsyo ng Department of Transportation and Communication (DOTC) ang pag-apruba ng provisional fare hike ng LRT 1 at LRT 2 habang inaasahang kasunod din ang pagtataas ng pasahe ng MRT. Magiging epektibo ang pagtataas sa Marso 1. Bago  nito, nauna nang sinabi ng Palasyo na aprubado na nito ang pagtataas ng pasahe sa LRT at MRT.

MAGKANO ANG ITATAAS NG PASAHE?

Ang pagtaas ng pasahe ay mula 25% hanggang mahigit 50% sa malalapit na byahe at hanggang 100% naman sa mas mahahabang byahe.

Sa bagong fare matrix, tatlo na lang ang halaga ng single-journey tickets ng LRT 1 – ang minimum na P15, P20 at maximum na P30 (hal. mula Baclaran station papuntang Tayuman at sa mga susunod na istasyon hanggang Roosevelt). Sa LRT 2, ang minimum ay P15, P20 at maximum na P25 (hal. mula Recto station papuntang Anonas, Katipunan at Santolan).

Para sa mga gumagamit ng stored value tickets, magkakaroon ng minimum na boarding fee na P11 at dagdag na piso para sa kada kilometro. (I-click ang Talaan 1 at 2.)

Wala pang bagong fare matrix para sa MRT pero inaasahang gagamitin din ang iskemang P15- P20,-P30. Ibig sabihin, ang kasalukuyang minimum pasahe na P10 mula North Avenue papuntang Quezon Avenue ay magiging P15 na, habang ang maximum pasahe na P15 mula North Avenue hanggang Taft Avenue ay magiging P30 na.

SINO ANG PASIMUNO SA PAGTATAAS NG PASAHE?

Sa kanyang unang State of the Nation Address (SONA) noong Hulyo 26, 2010, ipinahiwatig na ni Pangulong Noynoy Aquino ang posibleng pagtataas ng pasahe sa LRT at MRT. Sinabi nitong “pinilit” ng administrasyong Arroyo ang noo’y pribadong opereytor ng MRT na panatilihing mababa ang pasahe para magpabango sa publiko kaya diumano nalugi ang operasyon nito. Agad itong sinundan ng pahayag ng DOTC na “hindi na mapipigilan” ang pagtataas ng pasahe sa LRT at MRT.

Kontrolado ng Malacañang ang operasyon ng LRT at MRT sa pamamagitan ng administrator ng Light Rail Transit Authority (LRTA) na siyang inatasang mamahala sa rail system ng Metro Manila. Isang government owned and controlled corporation (GOCC) ang LRTA at direktang nakapailalim sa DOTC. Pinamumunuan ito ng Board of Directors kunsaan umuupong

Chairman ang Kalihim ng DOTC. Kasapi rin sa Boardang mga kalihim ng DoF, DPWH, DBM, director ng NEDA, chairman ng LTFRB at ng MMDA, administrator ng LRT at isang kinatawan mula sa pribadong sektor.

Maliwanag na simula’t sapul ay desidido na ang administrasyong Aquino na itaas ang pasahe sa LRT/MRT. Ang itinakdang “public consultation” ng LRTA ay lumalabas na pakitang tao na lamang upang huwag masabing hindi isinangguni sa mga mananakay ang pagtataas.

ANO ANG EPEKTO NG PAGTAAS NG PASAHE SA MGA KOMYUTER?

Ang MRT at LRT ay ang pinakamura at epektibong moda ng transportasyon sa Metro Manila. Sa pagtaas ng pasahe sa MRT at LRT, tinatayang mahigit 1.2 milyong Pilipino (MRT at LRT) na regular na sumasakay dito araw-araw ang maaapektuhan ng panukalang ito: mga estudyante, manggagawa at empleyado. Lalo nitong paliliitin ang kakarampot na kita ng mahihirap na mamamayan ng bansa na gumagastos na ng humigit kumulang 10% ng kanilang minimum na sahod sa transportasyon.

Ayon sa pag-aaral ng Mega Manila Public Transport Study 2007, 67.7% ng pasahero ng LRT at MRT ay kumkita lamang ng mas mababa sa P10,000 kada buwan. Nakababahala ring halos 15% ng regular na mananakay nito ay wala namang kinikita – ibig sabihin, mga estudyante o kaya naman ay walang trabaho. (I-click ang Talahanayan 3)

Sila ang papasan nang husto sa mabigat na pagtataas ng pasahe. Sa P15 na dagdag pasahe (single-journey) sa isang araw, aabot sa P220 hanggang P390 ang karagdagang gastos ng mga komyuter sa isang buwan. Sa P30 naman na dagdag pasahe sa isang araw (P15, balikan), aabot sa P660 hanggang P780 ang dagdag na gastos ng komyuter kada buwan. Ibig sabihin din nito na ang pinakamahal na pasahe sa MRT/LRT na P60 (single-journey, balikan) ay kakain na ng halos 15% hanggang mahigit 16% ng minimum na arawang sahod ng mga manggagagawa sa Metro Manila.

Bagama’t sinasabi ng LRTA na mas makakamura  nang kaunti ang mga pasaherong gagamit ng stored-value ticket, 70% ng pasahero ng LRT at MRT ay gumagamit ng single-journey ticket ayon pa rin sa pag-aaral na Mega Manila Public Transport Study 2007.

Para sa mga gumagamit ng stored-value tickets may malaking epekto rin ang pagtaas. Kung dati ang P100 card ay sapat para sa 7 sakay mula Baclaran hanggang Carriedo (sa halagang P14/byahe), sa ilalim ng bagong pasahe, 5 sakay na lang ito magagamit (sa halagang P19/byahe).

Ayon sa DOTC, magiging mas mura pa rin ang magiging singil sa LRT at MRT kumpara sa pasahe sa bus. Pero kung tutuusin ang average na pasahe sa mga bus at bagong pasahe sa LRT, magiging mas mahal na ang hanggang mahigit P4 kumpara sa pasahe sa bus. (I-click ang Talahanayan 4)

Hindi maliit na bagay ang pagtaas lalo’t di naman tumataas ang sahod at sweldo ng mga manggagawa’t empleyado. Nagtataasan din ang iban pang gastusin tulad ng langis, pamasahe sa jeep, kuryente, tubig, bigas, tinapay, toll fee at iba pa.

BAKIT BALUKTOT ANG MGA KATWIRAN NG GOBYERNO KAUGNAY SA PAGTATAAS NG PASAHE SA LRT AT MRT?

Balak bawasan ng gobyerno ang diumano’y “subsidyo” nito para sa komyuter. “Lugi” daw kasi ang gobyerno sa laki ng taunang subsidyong inilalaan nito na umaabot sa halos P9 bilyon para sa LRT 1 at 2 at P7 bilyon naman sa MRT. Sa kaso ng MRT, P15 lang ang maximum na pasahe samantalang aabot daw sa P60 diumano ang aktwal na halaga ng pasahe. Sa kaso naman ng LRT 1 at LRT 2, P15 ang maximum na pasahe samantalang nasa P35.77 at P60.75 ang diumano’y aktwal na halaga nito. Pinupunuan daw ng gobyerno ang diperensya sa kasalukuyang halaga ng pasahe at “aktwal” na halaga nito.

Hindi pa nagbibigay ng aktwal na komputasyon ang DOTC at LRTA kung paano nila natantya ang sinasabing aktwal na halaga ng pasahe na siyang basehan ng diumano’y subsidyo ng gobyerno Pero inaamin ng ilang opisyal ng mga naturang ahensya na ang pinakamalaking bahagi ng sinasabing subsidyo ay napupunta sa mga pinagkakautangang dayuhang bangko ng LRT at MRT. Katunayan, kung operation at maintenance cost lang daw at walang binabayarang utang, kayang punuan ng kasalukuyang revenues ng LRT at MRT ang gastos ng pamahalaan at hindi kailangang magtaas ng pasahe. Sa madaling salita, papatawan ng full-cost recovery ang mga mananakay upang direktang pasanin ang pambayad-utang sa LRT at MRT sa kabila ng katotohanang binabayaran na ng taumbayan ang mga utang na ito sa pamamagitan ng buwis.

Kailangan daw ang pagtaas ng singil para sa pagpapabuti ng serbisyo ng LRT at MRT. Malabo naman ang katwirang ito dahil una sa lahat, ang malilikom sa pagtaas ng pasahe ay malamang mapupunta lamang para punuuan ang pagbabawas sa subsidyo ng gobyerno. Pangalawa, kung may improvement man sa pasilidad at serbisyo, ito ay mababaw lamang tulad ng pag-aayos ng toilet, escalator at elevator. Pangatlo, ang anumang pagpapabuti ng pasilidad ay dapat pondohan mula sa budget ng gobyerno at hindi dapat kunin sa bulsa ng komyuter. Ang MRT at LRT ay serbisyo publiko.

Hindi raw tamang gamitin ang buwis para subsidyo sa LRT at MRT gayong di naman lahat ng taxpayers ay sumasakay rito. Kung sino lang daw ang sumasakay, siya ang dapat magbayad. Mali ang pangangatwirang ito. Para na ring sinabi nila na hindi dapat bigyang subsidyo ang UP dahil di naman lahat ay nag-aaral dito, o ang PGH dahil di naman lahat nagpapagamot dito. Sa ganitong baluktot na katwiran, di na rin dapat magtayo ng tulay at kalsada sa Visayas at Mindanao dahil ginagamit din dito ang buwis na binabayad ng mga taga-Luzon.

BAKIT MAY MATIBAY NA BASEHAN UPANG HUWAG ITAAS ANG PASAHE SA MRT/LRT?

Ang orihinal na layunin kung bakit itinayo ang LRT 1 noong 1981 – ang pinakaunang light rail system sa Metro Manila – ay upang makapagbigay ang gobyerno ng maasahan at abot-kayang moda ng mass transportation. Itinatag ang LRTA noong 1984 hindi upang magnegosyo at tumubo kagaya ng mga pribadong korporasyon kundi upang tiyakin ang paglalatag ng kinakailangang imprastruktura sa transportasyon para sa mamamayan at ekonomya. Sa kasaysayan ng LRTA, noon lamang 2005 ito nakapagtala ng kita na P68 milyon o pagkatapos ng mahigit dalawang dekada mula nang ito ay maging operational.

Pero hindi ito kakaiba para sa isang GOCC na nagpapatakbo ng imprastruktura dahil ang sukatan ng pakinabang nito ay hindi ang tubo kundi ang pangkalahatang economic at social benefits na ibinibigay ng pampublikong imprastruktura gaya ng MRT at LRT. Sa pag-aaral na ginawa ng US Federal Geographic Data Committee (FGDC), sinabi nitong ang sub-zero return on investment (o ROI, isang popular na sukatan ng profitability) ay hindi masama para sa isang proyektong pang-imprastruktura na pinatatakbo ng estado dahil lumilikha ito ng mga bagong kapasidad para sa ekonomya at buong lipunan.

Sa madaling sabi, dapat ituring ng administrasyong Aquino ang binabanggit nitong pagkalugi sa LRT at MRT bilang public investment – katulad ng dapat ginagampanan nito sa pagsubsidyo sa murang bigas ng NFA, sa mga pampublikong ospital at eskwelehan, kalsada, mass housing, utilities at iba pa. Dagdag pa, lumalabas din ayon sa pahayag ng ilang opisyal ng DOTC at LRTA na kahit hindi magtaas ng pasahe ay kayang tugunan ng rail revenues ang operation and maintenance ng LRT/MRT pero kinakapos ito dahil sa utang sa mga dayuhang bangko.

Kaya dapat ding maipaliwanag kung bakit lumulobo nang husto ang mga utang at sino ang nakikinabang dito habang pilit ipinapasa ang bigat ng pagbabayad sa ordinaryong mamamayan.

(Itutuloy)

Comments are closed.